دریچه‌ای به فرهنگ و زندگی مردم عرب ایران

أبوهلال العسکرى

ابوهلال، حسن بن عبد الله بن سهل بن سعید العسکرى، شاعر، ادیب ولغت شناس و استاد صنایع شعرى است که از میان مردم عرب اهواز برآمده است. ابوهلال  در سال ۹۲۰ میلادى در “عسکر مُکرم” بدنیا آمد.

“عسکر مُکرم شهرى است تاریخى، بین شهر اهواز و شوشتر در محدوده استان خوزستان کنونى ومیان دو رود شطیط (شوشتر) و گُرگُر قرار دارد.

“عسکر مُکرم” که توسط یکی از امیران حجاج بن یوسف (۶۶۰- ۷۱۴ م) بنا شده بود به سرعت آباد شد وبه یکی از مراکز علمى آن زمان  و خاستگاهی برای دانشمندان وعلما بدل گردید. که از آن جمله می توان از ابوهلال واستادش ابو احمد عسکرى یاد کرد.

ابوهلال به جز دوره ی کوتاهی در شهر قصران، تمام سال هاى زندگى خود را در “عسکر مُکرم” گذراند. ونزد پدر، دایی و عموى پدرش فنون نویسندگی، شعر وبلاغت را فرا گرفت.

ابوهلال بالغ بربیست اثر به رشته ى تحریر در آورده است. وجالب آنکه هیچ یک از آثار او از دست نرفته است. از مهمترین آثار او می توان الصناعتین، دیوان المعانى وجمهره الامثال راذکر کرد.

ابوهلال داراى نثری زیبا، شیوا واستوار است.

زکی مبارک نویسنده مشهور مصری (۱۸۹۲- ۱۹۵۲م) که قطعاتى از نثر او را نقل کرده است، نثر او از درجه عالی می داند.

شعر ابوهلال بسیار روان، شیوا ودلنشین است. دیوان ۱۶ هزار بیتى او از منابع مختلف أز جمله کتاب خود او “دیوان المعانى” جمع آورى شده است.

ابوهلال خود به جایگاه شعرى خویش آگاه بوده است، و در کتاب هاى خود در کنار ابیات بزرگان به ابیاتی از اشعار خود استشهاد می کرد، به همین رو  بیشتر اشعارى که اینک از او در دست داریم همان هایی است که در کتاب هایش نقل کرده است.

زبان شناس مشهور مصری “بدوى طبانه” (۱۹۱۴- ۲۰۰۰م) در کتاب خود “ابوهلال العسکرى ومقاییسه البلاغیه والنقدیه” به معرفى ابوهلال عسکرى ومعیارهاى نقدى وبلاغى وى پرد اخته واذعان می دارد که ابوهلال در علم بلاغت بر هر دانشمند دیگری تقدم دارد.

ابوهلال به گواهى اغلب کتب تاریخی که از وی یاد کرده اند در سال ۱۰۰۵ میلادى در شهر “عسکر مُکرم” دار فانى را وداع گفت.